Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Ceny warzyw i owoców na Śląsku i w Zagłębiu sprawdzaliśmy już wiosną zeszłego roku. Wtedy klienci narzekali na drożyznę. Ogromny wpływ miał na to koronawirus - pandemia ograniczyła dostępność niektórych warzyw i owoców importowanych, wzrosły też kursy walut. Dodatkowo obostrzenia dotyczące przemieszczania się i zamknięcie granic spowodowały spadek liczby pracowników sezonowych z Ukrainy, zatrudnionych przy zbiorach. Z danych GUS wynikało, że w kwietniu 2020 roku ceny owoców były wyższe niż rok wcześniej o 19,3 proc., a warzyw o prawie 8 proc.

A jak jest w tym roku? Wielu klientów ponownie narzeka na ceny owoców i warzyw. Na potrzeby naszego raportu sprawdziliśmy ceny ośmiu z nich: polskich truskawek, jabłek deserowych (Ligol albo Champion), młodej kapusty, krajowych młodych ziemniaków, czereśni, cebuli, korzenia pietruszki, polskich malin.

W tym momencie najdroższe są czereśnie i maliny. Dla przykładu: na Zielonym Bazarku przy ul. Opolskiej w  Chorzowie za kilogram hiszpańskich czereśni (polskich jeszcze nie ma) trzeba zapłacić 29 zł, na targowisku na pl. Miarki w Katowicach od 25 do 29 zł, a na targowisku miejskim w Rudzie Śląskim 22 zł. Tymczasem według danych GUS kilogram czereśni w czerwcu 2020 roku kosztował 21,07 zł. Z kolei za półkilogramowe pudełko malin na śląskich bazarach trzeba dziś zapłacić od 25 do 35 zł. W zeszłym roku kilogram tych owoców kosztował średnio 49,34 zł.

Za zimno dla warzyw

Dr Paweł Kraciński z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej podkreśla, że główną przyczyną wysokich cen tych owoców była niezbyt dobra pogoda w ostatnich miesiącach.

- Zapominamy, że rośliny nie wydają plonu zaraz po tym, jak stopnieje śnieg i przyjdą pierwsze ciepłe dni, ale po wielu tygodniach lub miesiącach wzrostu. Większy popyt niż podaż powoduje zwyżkę cen. Chcemy warzyw już wczesną wiosną, a więc producenci dostosowują się do naszych potrzeb i przyśpieszają uprawy, wykorzystując do tego szklarnie czy tunele foliowe, a to wszystko kosztuje. Spory wpływ na wzrost ceny owoców i warzyw ma też brak rąk do pracy - wyjaśnia Kraciński.

W porównaniu z zeszłym rokiem mocno podrożała też pietruszka. W czerwca 2020 roku kosztowała średnio 5,15 zł/kg. Sprawdzamy aktualne ceny na Śląsku. Katowice, plac Miarki - od 10 do 12 zł, Zielony Bazarek w Chorzowie - 9,50 zł, targowisko w Rudzie Śląskiej - 9 zł, jeden z osiedlowych sklepów w Katowicach-Podlesiu - aż 19,5 zł.

- Pietruszkę zbiera się jesienią. Znaczna część ubiegłorocznych zbiorów zepsuła się w chłodniach, a nowych jeszcze nie ma. Zapasy są na ukończeniu, dlatego ceny za to warzywo tak poszybowały  - wyjaśnia pani Teresa, jedna ze sprzedawczyń na targowisku miejskim w Rudzie Śląskiej.

Więcej zapłacimy też za ziemniaki, kapustę i cebulę

Droższe niż w zeszłym roku są też młode ziemniaki. W czerwcu 2020 roku za ich kilogram trzeba było  zapłacić 2,79 zł. A dzisiaj? W Katowicach na placu Miarki 3,5-4 zł, na chorzowskim Bazarku 2,99 zł, na  targowisku w Rudzie Śląskiej 3 zł. Podobnie sytuacja wygląda z młodą kapustą. Na targowisku przy ul. Lipowej w Gliwicach główka kapusty kosztuje 3,50 zł, na Zielonym Bazarku 3,90 zł, a na placu Miarki w Katowicach 4,50 zł. W zeszłym roku kosztowała średnio 3,63 zł. Z kolei cebula - w zeszłym roku 3,36 zł/kg - dziś kosztuje przeważnie od 2,50 zł do 4 zł. 

Dr Paweł Kraciński zapewnia jednak, że zauważalne na bazarach wzrosty cen są chwilowe.

- Wraz ze wzrostem dostaw warzyw i owoców ceny spadają tak szybko, lub nawet jeszcze szybciej, niż wzrosły - wyjaśnia Kraciński.

Zwraca uwagą, że truskawki już staniały, ale te, w przeciwieństwie do czereśni, pochodzą z upraw na polskich polach.

- Obecnie producenci otrzymują za nie od 4 do 6 zł/kg. Czemu taka różnica? Bo konsument jest w mieście, a producent na wsi. Konsument nie ma czasu dojechać do producenta, a rolnik do konsumenta, bo musi zrywać teraz te owoce. Jest więc pośrednik, który się sezonowo zajmuje handlem truskawkami i ma swoje marże - mówi ekspert.

Ile kosztuje kilogram truskawek na lokalnych bazarach? Na targowisku przy ul. Lipowej w Gliwicach trzeba za niego zapłacić 6-8 zł, na placu Miarki w Katowicach 10-12 zł, na Zielonym Bazarku w Chorzowie 7,99 zł, a na rudzkim targowisku 7 zł. Niemal wszędzie jest więc taniej niż w czerwcu 2020 roku. Według danych GUS kilogram truskawek kosztował wówczas średnio 10,52 zł.

Eksperci: Owoce i warzywa będą tańsze już niebawem. Trzeba być cierpliwym

Tańsze niż w zeszłym roku są za to jabłka deserowe. Za odmiany Ligol i Champion we wtorek trzeba było zapłacić od 2,5 zł na targowisku w Gliwicach do 4 zł na placu Miarki w Katowicach. W czerwcu 2020 roku ich średnia cena wynosiła 5,74 zł/kg. Czerwiec to też czas, gdy na straganach królują szparagi. Sprawdziliśmy również ich ceny: na placu Miarki w Katowicach za pęczek trzeba zapłacić 11 zł, na Zielonym Bazarku 13 zł, a na targowisku w Rudzie Śląskiej - 9,5 zł.

Obniżek cen za młode owoce i warzywa można się spodziewać  już w najbliższych tygodniach. Tym, którzy nie chcą płacić dużo, dr Kraciński radzi, by na razie kupowali bezpośrednio od rolnika.

- Jeśli chcemy taniej, to zamiast jechać do marketu lub kupować na straganie ulicznym, zróbmy sobie wycieczkę weekendową na wieś i na pewno coś znajdziemy. Jest jednak stara dobra metoda: nie popadać w panikę. To, że dziś jest drogo, oznacza tylko jedno - jutro lub pojutrze będzie tanio. Tak działa rynek. Kupujmy więc nie to, na co nam przyjdzie ochota, np. czereśnie z Włoch obecnie, a tanie jabłka i taniejące z dania na dzień truskawki. Czereśni najemy się w lipcu i sierpniu. Po co kupować egipskie ziemniaki czy krajowe uprawiane w szklarni za 15 zł/kg w kwietniu, jak można kupić za 3 lub 4 zł/kg w czerwcu. Szczególnie, że ubiegłoroczne, cztery razy tańsze, są dostępne cały czas - podkreśla ekspert.

Radzi, by przy zakupach owoców i warzyw trzymać się prostej zasady: trzeba je robić z głową i w odpowiednim czasie.

Raport cenowy wyborczej.pl i Radia Złote Przeboje usłyszysz na antenie stacji w swoim mieście w poniedziałek, 14 czerwca, tuż po godz. 10, 11, 12, 13 i 14

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.