Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Unijne pieniądze już od kilkunastu lat zmieniają Polskę. Bardzo dobrze widać to także w województwie śląskim. Wystarczy się rozejrzeć po najbliższej okolicy. Dzięki miliardom złotych przekazywanych w ramach różnych programów budujemy i remontujemy drogi, ocieplamy szkoły, instalujemy odnawialne źródła energii, walczymy ze smogiem, uruchamiamy wspaniałe muzea i sale koncertowe.

Wiele potrzebnych projektów jest realizowanych – lub już ukończonych – dzięki Funduszowi Spójności.

To unijny instrument finansowy, którego celem jest ułatwienie integracji słabiej rozwiniętych krajów poprzez inwestowanie w nowoczesne drogi, linie kolejowe czy obiekty, których zadaniem jest ochrona środowiska. Aby pokazać, jak te pieniądze zmieniają także województwo śląskie, prezentujemy siedem przedsięwzięć ważnych dla naszego regionu.

Bezpieczna autostrada dla wszystkich

Wszyscy, którzy jeżdżą na północ Polski, wiedzą, jak uciążliwa jest podróż starą drogą krajową nr 1. Kierowcy często stoją na niej w korkach i są narażeni na różnego rodzaju niebezpieczeństwa. Już niebawem ta sytuacja znacznie się poprawi dzięki budowie odcinka autostrady A1 z Pyrzowic do Częstochowy. W ramach tego przedsięwzięcia powstaje wygodna trasa o długości 57,7 km. Inwestycję podzielono na cztery odcinki: węzeł Rząsawa – węzeł Blachownia wraz z budową włączenia autostrady do istniejącej drogi krajowej nr 1, węzeł Blachownia – węzeł Zawodzie, węzeł Zawodzie – węzeł Woźniki i węzeł Woźniki – węzeł Pyrzowice.

Cała trasa między Pyrzowicami a Częstochową powinna być przejezdna w trzecim kwartale 2019 r.

Całkowita wartość tego projektu to ponad 2,6 mld zł, a dofinansowanie z Funduszu Spójności wynosi ponad 1,3 mld zł.

Zbiornik ochroni 2,5 mln osób

Budowa suchego zbiornika Racibórz Dolny to dzisiaj największa inwestycja o znaczeniu hydrotechnicznym w Polsce. Odra już wielokrotnie pokazała, jak potrafi być groźna w czasie powodzi, dlatego zbiornik będzie niezwykle ważnym elementem ochrony przeciwpowodziowej województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego. Realizacja tej inwestycji zapewni ochronę dla ponad 2,5 mln ludzi mieszkających w takich miastach jak Racibórz, Kędzierzyn-Koźle, Krapkowice, Opole, Brzeg, Oława i Wrocław oraz w wielu wsiach. Na lokalizację zbiornika wybrano odcinek doliny Odry od mostu drogowego Krzyżanowice – Buków do rozdziału wód powyżej Raciborza.

Całkowita pojemność polderu wyniesie około 185 mln m sześc.

Choć zbiornik powstaje jako suchy, nie wyklucza się jego przekształcenia w przyszłości w mokry, spełniający obok priorytetu – bezpieczeństwa regionu – również inne funkcje: rekreacyjne, turystyczne, gospodarcze. Obiekt powinien być gotowy pod koniec przyszłego roku. Całkowita wartość projektu to prawie 2 mld zł, a dofinansowanie z Funduszu Spójności wynosi ponad 417 mln zł.

Czysta Żywiecczyzna

Turystyka jest jedną z najważniejszych sfer, która może umożliwić rozwój Żywiecczyzny. Tamtejsi samorządowcy już wiele lat temu zrozumieli, że czyste Jezioro Żywieckie (woda i brzegi), a także wolne od zanieczyszczeń rzeki i przyciągające turystów tereny wzdłuż nich są w interesie całej Żywiecczyzny. Dlatego zdecydowali się na gigantyczne przedsięwzięcie proekologiczne pod nazwą „Oczyszczanie ścieków na Żywiecczyźnie”.

Projektem zajmuje się Związek Międzygminny ds. Ekologii w Żywcu, który tworzą gminy: Żywiec, Gilowice, Jeleśnia, Koszarawa, Lipowa, Łodygowice, Milówka, Radziechowy-Wieprz, Rajcza, Ujsoły oraz Węgierska Górka.

W ciągu ostatnich lat w 11 gminach wybudowano sieć kanalizacyjną o łącznej długości ok. 1,2 tys. km oraz ok. 250 przepompowni ścieków.

Do tego doszło prawie 200 km sieci wodociągowej z pompowniami, a przy żywieckiej oczyszczalni ścieków wybudowano nowoczesną instalację suszenia osadów. Zmodernizowano też i rozbudowano oczyszczalnie ścieków w Żywcu, Cięcinie i Zwardoniu. To wszystko pochłonęło łącznie 979 mln zł, a dofinansowanie z Funduszu Spójności wyniosło w sumie 589 mln zł. Teraz realizowana jest kolejna faza przedsięwzięcia, w ramach której powstaną m.in. następne odcinki sieci kanalizacyjnej i wodociągowej w rejonie Żywca i Węgierskiej Górki. Wartość projektu to ponad 266 mln zł, a unijne dofinansowanie – ponad 128 mln zł.

Wygodne centrum przesiadkowe

Katowice, choć są stolicą dużej metropolii, wciąż nie mogą się pochwalić dworcem autobusowym z prawdziwego zdarzenia. Na szczęście niebawem to się zmieni, dzięki budowie centrum przesiadkowego w rejonie ulic Sądowej, Goeppert-Mayer, Sobieskiego i Gliwickiej. Powstający tu węzeł ma służyć wszystkim, którzy będą wybierali się w dłuższe podróże, zarówno w kraju, jak i za granicę.

Projekt zakłada m.in. budowę zadaszonych peronów dla autobusów obsługujących komunikację miejską, lokalną, regionalną, krajową i międzynarodową.

Powstanie tu budynek z poczekalniami na parterze dla pasażerów, którzy wybierają się w krótszą podróż. W poczekalni na piętrze będzie miejsce dla wyjeżdżających za granicę. W budynku będą też toalety, punkty gastronomiczne, kioski i niewielkie sklepy oraz przechowalnia bagażu. Znajdą się również pomieszczenia dla kierowców autobusów i dyspozytornia. Powstanie tu również wiata rowerowa i parking dla samochodów.

Centrum ma powstać do końca 2019 roku. Wartość inwestycji to około 57 mln zł, a dofinansowanie z Fundusz Spójności wyniesie 34,6 mln zł.

Elektrykiem do pracy i szkoły

Elektryczne autobusy to przyszłość nowoczesnej komunikacji miejskiej i jeden ze sposobów na poprawę jakości powietrza w miastach. Jednym z liderów elektromobilności w Polsce jest Jaworzno. Znaczna część floty lokalnego przewoźnika to dziś pojazdy elektryczne. A będzie jeszcze lepiej.

Dzięki unijnemu wsparciu do miasta przyjedzie 20 kolejnych elektrycznych autobusów – pięć 10-metrowych i 15 12-metrowych. Pojazdy pojawią się w mieście w 2019 i 2020 roku.

Dzięki temu w 2020 roku aż 80 proc. floty jaworznickiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej stanowić będą „elektryki”. Pieniądze pozwolą też na rozwój niezbędnej infrastruktury, m.in. stacji do ładowania.

Na warty 48,7 mln zł projekt miasto otrzyma ponad 30,5 mln zł dofinansowania z Funduszu Spójności.

Kombinat do segregacji śmieci

Aby miasta mogły sprostać unijnym normom dotyczącym składowania śmieci, muszą mieć odpowiednie zakłady gospodarki odpadami, które umożliwiają ich skuteczny odzysk. Takich urządzeń brakowało na bielskim wysypisku. Aby to zmienić, miasto przygotowało projekt „Budowa kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla miasta Bielska-Białej i gmin powiatu bielskiego”. Zakład powstał w bielskim Lipniku tuż obok istniejącego składowiska.

To potężny kombinat składający się z kilku wielkich obiektów naszpikowanych elektroniką.

Stanęła tu m.in. potężna hala sortowni, przystosowana do segregacji zmieszanych odpadów i doczyszczania tych, które zostały zebrane selektywnie. Obok powstała też wielka kompostownia odpadów biodegradowalnych. Powstały też magazyny surowców wtórnych, odpadów niebezpiecznych oraz wydzielonego w procesie sortowania sprzętu AGD i RTV. Na przedsięwzięcie o wartości ponad 109 mln zł z Funduszu Spójności przekazano ponad 64 mln zł.

Miliony na czyste powietrze

Walka ze smogiem to jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed województwem śląskim. Nie da się jej wygrać bez inwestycji w rozwiązania, które pozwolą na likwidację przestarzałych kotłów. Aby było to możliwe, jak najwięcej bloków, kamienic i familoków trzeba podłączyć do sieci ciepłowniczej, ponieważ ciepło sieciowe jest najbardziej ekologicznym sposobem ogrzewania. Taki jest cel projektów, które Tauron Ciepło zrealizuje w Będzinie, Chorzowie, Dąbrowie Górniczej, Katowicach, Sosnowcu, Czeladzi, Siemianowicach Śląskich i Świętochłowicach. W ramach prac zmodernizowanych zostanie 855 węzłów cieplnych, prawie 100 km sieci ciepłowniczej ulegnie unowocześnieniu, a emisja gazów cieplarnianych zmniejszy się o około 50 tys. ton dwutlenku węgla. Łączna wartość przedsięwzięć to około 250 mln zł, a dofinansowanie z Funduszu Spójności wyniesie ponad 141 mln zł.

Projekt „Future is Now – Przyszłość jest teraz” jest współfinansowany przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej (DG REGIO) Komisji Europejskiej. Informacje i poglądy przedstawione na tej stronie są wyłącznie opiniami autorów i niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej. Ani instytucje i organy Unii Europejskiej, ani żadna osoba działająca w ich imieniu nie mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za wykorzystanie zawartych tu informacji

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.