Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Z powodu koronawirusa tegoroczne wakacje różnią się od poprzednich. Wielu z nas rezygnuje z zagranicznych wojaży, wybierając wypoczynek w Polsce. Alternatywą dla dłuższych wczasów stają się też jednodniowe wypady w różne zakątki kraju.

Wiele atrakcyjnych miejsc, w których można bezpiecznie wypocząć, znajdziemy na terenie 41 gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. W miniony piątek prezentowaliśmy najpiękniejsze parki na terenie GZM. Tym razem skupimy się na miejscach, w których można poobcować z dziką przyrodą.

Wiele takich przestrzeni można znaleźć w Katowicach, stolicy metropolii i województwa śląskiego. Wbrew pozorom to jedno z najbardziej zielonych miast w Polsce. Ponad 42 proc. powierzchni Katowic zajmują lasy, w tym pozostałości prastarej Puszczy Śląskiej z dwoma rezerwatami przyrody: Ochojec i Las Murckowski. Pierwszy powstał w 1982 roku wzdłuż niewielkiego potoku Ślepiotka. Jako rezerwat florystyczny chroni przede wszystkim rośliny górskie, które rzadko występują na naszym terenie, np. liczydło górskie (najczęściej spotykane jest w Karpatach, Sudetach i Górach Świętokrzyskich). W najbliższych tygodniach będzie można zresztą zaobserwować dojrzewające czerwone owoce liczydła.

Rezerwat przyrody Ochojec w KatowicachRezerwat przyrody Ochojec w Katowicach fot. UM Katowice

Katowickie rezerwaty przyrody doskonałym miejscem dla spacerowiczów i biegaczy

Rezerwat Las Murckowski powstał w 1953 roku w pobliżu kopalni Murcki i był od tego czasu systematycznie poszerzany. Dziś obejmuje ponad 100 hektarów, w tym stoki Wzgórza Wandy, najwyższego punktu Katowic. Na jego terenie można znaleźć przede wszystkim wiekowe, majestatyczne buki i dęby. Odwiedzający rezerwat mogą też liczyć na spotkanie z licznymi mieszkańcami lasu, jak sarny czy daniele. Sensacją ostatniego roku było pojawienie się w Lesie Murckowskim puszczyka uralskiego, rzadkiego i wyjątkowego ptaka. W Europie ich populacja szacowana jest ledwie na kilkaset par, przez co od lat objęte są ścisłą ochroną.

Oba katowickie rezerwaty przyrody są doskonałą przestrzenią dla spacerowiczów i rowerzystów. Ich dużym atutem jest też lokalizacja: do obu łatwo dojechać w zasadzie z każdego zakątku regionu.

Osoby, które cenią sobie kontakt z dziką przyrodą, urokliwe miejsce znajdą także na pograniczu Gliwic i Sośnicowic. Las Dąbrowa to jeden z najmłodszych rezerwatów przyrody na Śląsku. Powstał w 2008 roku i został w atrakcyjny sposób udostępniony turystom. Zarządzające rezerwatem Nadleśnictwo Rudziniec wytyczyło interesującą ścieżkę przyrodniczą, na trasie której postawiono tablice edukacyjne oraz głazy upamiętniające śląskich botaników. Dla wygody spacerowiczów przygotowano również miejsca wypoczynkowe.

Roślinność Lasu Dąbrowa jest bardzo bogata, obfituje także w gatunki chronione, jak np. wawrzynek wilczełyko, konwalia majowa, listera jajowata i wiele innych. W tutejszych lasach zaobserwowano też bardzo rzadkiego dzięcioła białogrzbietego.

Urokliwy Segiet doceniony przez kapitułę UNESCO

Bardzo interesującym rezerwatem przyrody, znajdującym się w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, jest niewątpliwie także Segiet, położony na terenie Bytomia i Tarnowskich Gór. Na jego obszarze znajduje się las bukowy, porastający stare wyrobiska kopalniane na Srebrnej Górze, jednym z najwyższych wzniesień Garbu Tarnogórskiego. Walory tego miejsca zostały docenione także poza Polską: w 2017 roku Srebrna Góra razem z innymi tarnogórskimi zabytkami pokopalnianymi zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Rezerwat przyrody SegietRezerwat przyrody Segiet fot. archiwum UM Bytom

Flora rezerwatu składa się z 15 gatunków drzew, 9 gatunków krzewów i 103 gatunków roślin zielnych. Na terenie Segietu można też spotkać wiele gatunków żab, jaszczurek i ptaków. Przy zwiedzaniu Segietu warto skorzystać ze ścieżki dydaktycznej Las Segiecki. Poprowadzono ją m.in. doliną potoku, nad malowniczymi leśnymi stawami oraz przez punkt widokowy nad kamieniołomem „Blachówka”. Długość ścieżki wynosi niespełna cztery kilometry, a na trasie przygotowano osiem przystanków z tablicami informacyjnymi. 

Doskonałym przykładem możliwości odrodzenia się dzikiej przyrody na terenach mocno zdegradowanych przez człowieka jest zespół przyrodniczo-krajobrazowy Żabie Doły na terenie Chorzowa i Bytomia. Przez wiele lat na tym obszarze prowadzona była bowiem eksploatacja górnicza i hutnicza. Po zaprzestaniu działalności przemysłowej przyroda w tym miejscu odżyła. Opuszczone wyrobiska ulegały zawałom, co doprowadzało do tworzenia się niecek, lejów i zapadlisk. W obniżonych częściach terenu stopniowo powstawały zalewiska i stawy (cieszące się dużą popularnością wśród wędkarzy).

Rezerwat Żabie DołyRezerwat Żabie Doły Fot. MARCIN TOMALKA / AG

Przyrodnicy zaliczają Żabie Doły do miejsc najbogatszych na Śląsku pod względem ornitologicznym. Występuje tutaj około 130 gatunków ptaków, spośród nich prawie 60 to gatunki lęgowe. Żabie Doły szczególnie upodobały sobie m.in. łabędzie nieme, perkozy, pustułki i sowy uszate.

Przez teren Żabich Dołów przebiegała niegdyś kolejka wąskotorowa z Bytomia do Elektrowni w Chorzowie, którą turyści mogli się przemieszczać. Torowisko zostało zlikwidowane na początku XXI wieku, a w jego miejscu powstały ścieżki spacerowe, którymi można dojść do Doliny Górnika. Teren Żabich Dołów jest też niewątpliwie gratką dla wielbicieli historii - można tu znaleźć schrony bojowe z lat 30. XX wieku, współtworzące niegdyś Obszar Warowny Śląsk.

Piaszczysty spacer po Pustyni Błędowskiej

Urokliwym miejscem są również okolice Pustyni Błędowskiej, położonej częściowo na terenie Dąbrowy Górniczej. To rozległy piaszczysty obszar, który ciekawie kontrastuje z bogatą przyrodniczo doliną Białej Przemszy i Białej. Polska "Sahara” rozciąga się na długości ok. 18 km, z zachodu na wschód - od Błędowa, dzielnicy Dąbrowy Górniczej po małopolskie Klucze. Szerokość tej pustyni to ok. 4 km. 

Pustynia BłędowskaPustynia Błędowska fot. UM Dąbrowa Górnicza

Wokół Pustyni Błędowskiej oraz nią samą wiedzie kilka interesujących szlaków spacerowych. Jednym z najpopularniejszych jest Szlak Pustynny PTTK o długości 28,5 km. Prowadzi m.in. przez urokliwe Lasy Błędowskie, wzdłuż doliny Białej Przemszy, punkt widokowy Czubatka, aż do Ryczowa. Interesującym rejonem jest też pobliskie uroczysko Kozi Róg, położone w pobliżu ujścia rzeki Centurii do Białej Przemszy, obok przysiółka Wałek w Błędowie.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.