Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

"Jak grają Katowice" to nasz plebiscyt, który w tym roku towarzyszy organizowanej już od kilkunastu lat Cegle z “Gazety”, czyli nagrodzie im. Janoscha. Partnerem plebiscytu "Jak grają Katowice" jest miasto Katowice. Przedstawiamy wszystkich nominowanych do "Muzycznej Cegły".

1. Lawrence Foster

- „Byłem zaskoczony, że w wieku 78 lat zaproponowano mi objęcie pozycji dyrektora artystycznego. To niemal niespotykane” - tak Lawrence Foster mówił we wrześniu 2019, rozpoczynając swoje kierownictwo artystyczne w NOSPR w Katowicach. Po pół roku muzycy, krytycy i publiczność zgodnie przyznają, że tchnął nową energię w grę orkiestry. Starannie dobierany repertuar, bogate doświadczenie i ogromne zaangażowanie w pracę z orkiestrą sprawiają, że pod jego batutą NOSPR osiąga nowy poziom artystycznego mistrzostwa i umacnia swoją pozycję na arenie międzynarodowej.

DAWID CHALIMONIUK

Artysta słynie z porywających, pełnych ekspresji wykonań utworów o zróżnicowanym charakterze, prezentowanych z powodzeniem w Stanach Zjednoczonych, Europie i Azji. Jest mistrzem w zakresie muzyki George’a Enescu - rumuńskiego kompozytora, skrzypka, pianisty, dyrygenta, jednej z najważniejszych postaci świata muzycznego I połowy XX wieku - a jego interpretacje znane są z wierności partyturze.

Foster urodził się w 1941 r. w Los Angeles, w rodzinie pochodzenia rumuńskiego. W latach 1998-2001 był dyrektorem artystycznym Festiwalu Muzycznego im. George’a Enescu. W 2003 r. został uhonorowany nagrodą Prezydenta Rumunii za wybitne zasługi na rzecz rozwoju kultury muzycznej tego kraju. Przez dziesięć lat współpracował z Gulbenkian Orchestra w Portugalii na stanowisku dyrektora artystycznego i I dyrygenta. Po tym czasie otrzymał od orkiestry tytuł honorowy Conductor Laureate. Odbył z nią wiele tras koncertowych, a ich wspólny dorobek fonograficzny obejmuje wiele nagrań dla wytwórni Pentatone. Prócz nagrań zrealizowanych z Gulbenkian Orchestra, wiele innych jego albumów zarejestrowanych dla wytwórni Pentatone zostało entuzjastycznie przyjętych przez krytykę.

Foster jest również od siedmiu sezonów dyrektorem muzycznym Opéra de Marseille we Francji. Współpracował też z takimi orkiestrami, jak: Konzerthausorchester Berlin, Orchestre Philharmonique de Radio France, Copenhagen Philharmonic, Orchestre symphonique de Montréal, Helsinki Philharmonic Orchestra, Czech Philharmonic, Hong Kong Philharmonic Orchestra, Filarmonica Arturo Toscanini.

2. Kwartet Śląski

Bez wątpienia najbardziej utytułowany zespół kameralny z Katowic. Ich repertuar to ponad 400 utworów kameralnych, z czego około 300 to literatura XX i XXI wieku. Śląscy kameraliści dokonali ponad 100 prawykonań kwartetów smyczkowych kompozytorów polskich i obcych, z czego znaczna część jest im dedykowana. Dyskografia zespołu liczy ponad 50 płyt, z których wiele otrzymało prestiżowe nagrody fonograficzne.

Kwartet Śląski powstał w 1978 roku na Akademii Muzycznej w Katowicach, a już rok później zdobył nagrodę na festiwalu zespołów kameralnych w Krakowie, pierwszą z wielu w bogatym dorobku. Od 20 lat grają w niezmienionym składzie. Najdłuższym stażem w zespole - od 1979 roku - może poszczycić się skrzypek Arkadiusz Kubica. W 1986 roku dołączyli altowiolista Łukasz Syrnicki i wiolonczelista Piotr Janosik. W 2000 roku odszedł związany z zespołem od początku skrzypek Marek Moś, którego w roli prymariusza zastąpiła najpierw Anna Rechlewicz, a ostatecznie Szymon Krzeszowiec. W 2017 roku za płytę "Bacewicz: Complete String Quartets" otrzymał dwa Fryderyki oraz Gramophone Classical Music Award. W świecie muzyki klasycznej nie ma ważniejszej nagrody niż Gramophone - to odpowiednik filmowego Oscara.

Kwartet ma też na koncie Orfeusza za najlepsze wykonanie utworu polskiego kompozytora podczas festiwalu Warszawska Jesień, a także nagrodę na Międzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Paryżu. W 2018 roku zdobył kolejnego Fryderyka za płytę "Mieczysław Wajnberg - String Quartets nos. 8, 9 & 10". W tymże samym roku nagrali kolejną płytę z dziełami Grażyny Bacewicz - "Silesian Quartet and Friends", która znalazła się w gronie 10 najlepszych płyt muzyki klasycznej 2018 w podsumowaniu "Gazety Wyborczej". Za nią także zespół otrzymał kolejnego Fryderyka (w minionym roku). Za działalność Kwartet dostał też w 2019 roku Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” i statuetkę Koryfeusz Muzyki Polskiej.

TOMASZ RYTYCH

Regularnie koncertuje w NOSPR. Przez wiele lat organizował festiwal "Kwartet Śląski i jego goście". Występował w wielu ważnych salach koncertowych takich jak: Concertgebouw w Amsterdamie, Konzerthaus w Wiedniu czy Carnegie Hall w Nowym Jorku.

3. {oh!} Orkiestra Historyczna

Ten zespół tworzą instrumentaliści, którzy są miłośnikami muzyki dawnej. Skupieni są wokół koncertmistrzyni Martyny Pastuszki (nominowanej w tym roku do Paszportu "Polityki") oraz menedżera Artura Malkego. Wszyscy są związani z Górnym Śląskiem. Od powstania, czyli od 2012 r., promują nową jakość w wykonawstwie muzyki zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Zespół szybko wypracował sobie pozycję jednej z najważniejszych orkiestr muzyki dawnej w kraju. W 2015 r. zadebiutował na rynku fonograficznym płytą „{oh!} Schreyfogel/Schaffrath/Visconti”. Dziś ma na koncie cztery wydawnictwa, kolejne cztery – nagrane – czekają na wydanie. Orkiestra ma także za sobą międzynarodowe realizacje oper: „Didone abbandonata”, „Arminio”,”Il Pastor Fido” oraz „Gismondo, re di Polonia”. Ta ostatnia opera – Leonardo Vinciego – powstała w 2019 roku z udziałem znakomitego kontratenora Maxa Emanuela Cencica i była grana m.in. w Moskwie i Wiedniu. Wkrótce orkiestra zaprezentuje ją kilkakrotnie w Niemczech.

Orkiestra HistorycznaOrkiestra Historyczna fot. Magdalena Hałas

Od 2015 r. orkiestra jest rezydentem Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, gdzie w ramach cyklu Muzyka Dawna realizowała koncerty z repertuarem barokowym i klasycznym.

4. Szklane Oczy

To Ania, Ola i Aga: wokal z gitarą, bas i perkusja. Pochodzą z Katowic i Chorzowa. Grają rocka inspirowanego polskim punkiem, poezją romantyczną i psychodelią. Spotkały się w 2016 r. w podziemiach gimnazjum, do którego chodziła wtedy Ola. Od tego czasu wspólnie piszą piosenki i komponują. Zagrały już ponad 80 koncertów – między innymi podczas festiwalu Ars Cameralis, Enea Spring Break, w Jazz Clubie Hipnoza, na katowickim rynku, w czynnej elektrowni, w więzieniu (dla osadzonych). Zostały uznane za jedne z dziesięciu najciekawszych nowych twarzy w polskiej muzyce – otrzymały nagrodę „Sanki Gazety Wyborczej”.

Szklane OczySzklane Oczy fot. Tomasz Makula

Ich piosenki można było usłyszeć na antenie Trójki – w 2018 r. zagrały w Studiu im. Agnieszki Osieckiej, dostały się do pierwszej dziesiątki programu Start NaGranie (z 1420 zespołów). Dziewczyny są również laureatkami konkursu Dzielnica Brzmi Dobrze – zdobyły patronat Katowic Miasta Muzyki UNESCO. W styczniu 2020 r. ukazała się ich debiutancka płyta pt. „Rzeczywistość”.

5. Joanna Bronisławska / Asi Mina

Muzyk, animatorka kultury, pedagog. Członek zespołów The Complainer i Mołr Drammaz; związana z niezależną wytwórnią mik.musik.!. Ma na swoim koncie kilka albumów solowych oraz występów na festiwalach w Polsce i za granicą. Od ponad 20 lat pracuje z dziećmi, młodzieżą, dorosłymi i seniorami – prowadzi liczne autorskie warsztaty muzyczne. Współpracuje z instytucjami kultury i artystami z kraju i ze świata. Była kuratorem sceny dziecięcej EUgeniusz w ramach programu „Uwaga na kulturę!” z okazji inauguracji przewodnictwa Polski w Radzie Unii Europejskiej.

AGATA GRZYBOWSKA

Jest kuratorem i pomysłodawcą Muzykodromu – miejsca stworzonego z myślą o niesystemowej edukacji muzycznej. Angażowana była również w projekty Katowice – Miasto Muzyki UNESCO oraz #Krakowice2018 Kongres Miast Kreatywnych UNESCO. Od 2017 roku prowadzi także rodzinny cykl edukacyjny AUKSO4KIDS w Mediatece w Tychach. W 2011 i 2014 roku nominowana do tytułu Kulturysta Roku nadawanego przez Radiowy Dom Kultury (Program 3 Polskiego Radia).

6. Hengelo

Zespół, który został doceniony przez odbiorców muzyki rockowej i alternatywnej oraz zyskał pochlebne opinie krytyków, o czym mogą świadczyć zwycięstwa w takich konkursach i festiwalach, jak: Katofonia Music Outbreak, Zrób Hałas, Koz ALL Music Festival, pszczyńskie Żubrowisko czy projekt Dzielnica Brzmi Dobrze, którego patronem są Katowice – Miasto Muzyki UNESCO.

GRZEGORZ CELEJEWSKI

W ramach międzynarodowego cyklu Sofar Sounds, zespół zagrał też akustyczny koncert w Krakowie. Jego muzyka pojawiła się na antenie radiowej Czwórki, Trójki oraz Antyradia. W 2017 r. grupa wystąpiła na „Małej scenie” Przystanku Woodstock, a rok od wydania debiutanckiej EP „Hungry Eyes” (2016), w wypełnionym Teatrze Śląskim odbył się koncert z okazji drugich urodzin zespołu, w którym wzięli również udział m.in. Miuosh i Natalia Grosiak. W 2018 r. zespół wystąpił podczas Szczytu Klimatycznego ONZ COP24 i pracował nad debiutancką płytą.

Na początku 2019 r. grupa odbyła ogólnopolską trasę koncertową jako support Happysad. I wypuściła pierwszą płytę „Try”, na której łączy rockową tradycję z synthpopowymi eksperymentami, przywodzącymi na myśl brzmienia charakterystyczne dla nowofalowych grup lat 80.

7. Adam Wesołowski

Od listopada 2018 r. jest dyrektorem Filharmonii Śląskiej w Katowicach. Ma spore doświadczenie menedżerskie. Pełnił funkcję zastępcy dyrektora Orkiestry Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa Sinfonietta Cracovia (2014-18), był menedżerem Orkiestry Kameralnej Miasta Tychy Aukso (2009-14) oraz dyrektorem Młodej Filharmonii Aukso (2013-17).

Kieruje Międzynarodowym Festiwalem im. Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego. To cykl koncertów muzyki poważnej w miastach województwa śląskiego, które przyciągają każdej jesieni tysiące słuchaczy. Adam Wesołowski jest także kompozytorem, i to utytułowanym. Ma na swoim koncie m.in. I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. A. Dvoraka w Czechach. Jest też dwukrotnym laureatem Ogólnopolskiego Konkursu Kompozytorskiego im. Adama Didura. Skomponował ponad 50 utworów oraz dokonał aranżacji ponad 100. Wykonywane są zarówno w Polsce, jak i za granicą na licznych koncertach i festiwalach. Jest autorem hejnałów: miast Radzionkowa i Świętochłowic, Europejskiego Kongresu Ekonomicznego w Krynicy oraz Festiwalu im. J. Kiepury w Krynicy-Zdroju.

IX Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga. Na zdjęciu: Marzena DiakunIX Międzynarodowy Konkurs Dyrygentów im. Grzegorza Fitelberga. Na zdjęciu: Marzena Diakun Tomasz Griessgraber / Filharmonia Slaska

Ukończył Akademię Muzyczną w Katowicach w klasie kompozycji Edwarda Bogusławskiego i Aleksandra Lasonia oraz w klasie fortepianu Wojciecha Świtały. Studiował także teorię muzyki.

Jako dyrektor Filharmonii Śląskiej stara się promować działalność tej instytucji nie tylko wśród melomanów, ale i pozyskać słuchaczy w środowiskach do tej pory niekorzystających (lub rzadko) z jej oferty. Na początku tego sezonu (jubileuszowego, bo 75.) filharmonia przeprowadziła m.in. świetną akcję marketingową w regionie pod hasłem “Usłysz nas”, wykorzystującą wizerunki nie wielkich gwiazd, a muzyków sekcyjnych Filharmonii Śląskiej. W programie pojawiły się nowe propozycje wzbogacone m.in. o koncerty z utworami śląskich kompozytorów, światowe premiery, występy z udziałem wybitnych dyrygentów i znakomitych solistów, a Dni Henryka Mikołaja Góreckiego stały się wydarzeniem międzynarodowym. Urozmaicono też ofertę edukacji dla dzieci i młodzieży, powstał również nowy projekt pt. Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga - skierowany do niewidzących i niedowidzących, aktywizujący ich do uczestnictwa w kulturze. Ponadto zespół muzyków filharmonii zaczął częściej niż dotychczas koncertować poza siedzibą.

8. O.N.E. Quintet

To zespół składający się z pięciu młodych wybitnych instrumentalistek młodego pokolenia (Monia Muc, Dominika Rusinowska, Paulina Atmańska, Kamila Drabek, Patrycja Wybrańczyk). Każda z nich ma w dorobku nagrody zdobyte na krajowych i zagranicznych konkursach. Od kilku lat starają się wspierać i inspirować swoją twórczością kobiety, współpracując np. z Instytutem Pileckiego z okazji 100-lecia uzyskania praw wyborczych kobiet czy podczas zeszłorocznej edycji Industriady „Kobiety grają industrię”, gdzie tworzyły muzykę do widowiska o sprawach kobiet. O.N.E. Quintet to zespół wyjątkowy, niosący ze sobą głęboki potencjał uświadamiania zmian społecznych w kwestii równości kobiet, które od wielu lat zachodzą na świecie, a co za tym idzie, także na scenie muzycznej.

9. Jan Gałach

Gra na skrzypcach, gitarze i cajonie, komponuje i aranżuje. Absolwent Państwowej Szkoły Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach. W wieku 7 lat rozpoczął naukę w szkole muzycznej.

W wieku 15 lat zaczął uczęszczać na warsztaty bluesowe organizowane w klubie Leśniczówka w Chorzowie. Od 2002 roku organizuje w niej Koncert Świąteczny, który cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Współpracował m.in. z Martyną Jakubowicz, Dżemem, Maciejem Balcarem, Janem „Kyksem” Skrzekiem, Acid Drinkers, Gangiem Olsena, Kasą Chorych, Cree, Leszkiem Winderem, Romanem Wojciechowskim, a także z wieloma artystami na świecie. W 2007 roku założył zespół Osły, grający mocny blues rock. Obecnie jest liderem Jan Gałach Bandu – jedynego zespołu w Polsce grającego na stałe z dwiema perkusjami. Band dwukrotnie okrzyknięto „Zespołem Roku” w ankiecie czytelników kwartalnika „Twój Blues”. Sam Gałach zdobył w tej ankiecie pięciokrotny tytuł „Instrumentalisty Roku” (od wielu lat jest uważany za najlepszego młodego elektrycznego skrzypka w polskim bluesie). W 2013 roku Gałach wydał swoją pierwszą autorską płytę „Jan Gałach and Friends”.

Ma talent aranżowania środowiska charakterystycznego dla muzyki bluesowej jako podłoża i fundamentu dla rockowo-folkowych improwizacji. Pojęcie bluesa w przypadku skrzypka jest trochę zbyt ogólne i niekompletne, gdyż chodzi tu o „gałachowy blues”, odznaczający się charakterystycznym brzmieniem i barwą jemu przypisaną. Koncerty muzyka - czy to z jego autorskim projektem, czy w ramach gościnnych występów - są zawsze połączeniem niebywałego talentu, olbrzymiego profesjonalizmu i prawdziwej pasji. Jest jednym z organizatorów Szlaku Śląskiego Bluesa.

10. Krzysztof Dudzik

Edukator muzyczny i dyrygent z wieloletnim doświadczeniem w prowadzeniu chórów. Absolwent Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach. Jego największą pasją jest muzyka chóralna. Sięga w nauczaniu muzyki do metody relatywnej, wywodzącej się z koncepcji pedagogiki muzyki węgierskiego kompozytora Zoltána Kodálya. Współpracuje z węgierskim chórem improwizującym Csíkszerda, prowadząc wakacyjne warsztaty dyrygenckie. Prowadzi Chór Kameralny Akademii Muzycznej w Katowicach, gdzie jest pedagogiem (Katedra Pedagogiki Muzyki), oraz zespoły młodzieżowe, m.in. Chór Ośrodka Liturgicznego. Pomysłodawca Muzealnego Chóru Społecznego w Muzeum Śląskim w Katowicach powołanego wiosną 2019 roku i Nocy Chórów w Rudzie Śląskiej.

11. Piotr Wacławik

Asystent-dyrygent w Operze Śląskiej w Bytomiu. W tym sezonie jest także dyrygentem-rezydentem Opery i Filharmonii Podlaskiej – Europejskiego Centrum Sztuki w Białymstoku.

Urodził się w 1996 r. w Katowicach. Obecnie jest studentem ostatniego roku studiów magisterskich na Akademii Muzycznej w Katowicach w klasie dyrygentury symfoniczno-operowej Mirosława Jacka Błaszczyka oraz w klasie violi da gamba Krzysztofa Firlusa. Latem 2019 r. został stypendystą Aspen Music Festival and School, gdzie przez dwa miesiące doskonalił swoje umiejętności dyrygenckie pod okiem dyrektora artystycznego festiwalu – R. Spano, który uhonorował go nagrodą główną – Robert Spano Conductor Prize w postaci zaproszenia na przyszły sezon. Podczas tego festiwalu został również wybrany spośród 12 uczestników do udziału w kursach mistrzowskich. Jest już - mimo młodego wieku - laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in. I nagrody na międzynarodowym konkursie dyrygenckim London Classical Soloists (2018), a także II nagrody oraz nagrody orkiestry na II Ogólnopolskim Konkursie Studentów Dyrygentury im. A. Kopycińskiego we Wrocławiu, będąc najmłodszym uczestnikiem konkursu (2017).

Jako dyrygent zadebiutował wraz z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Śląskiej w styczniu 2016 r. Współpracował z wieloma zespołami, m.in. z Orkiestrą Symfoniczną Tonhalle w Zurychu, Berlin Sinfoniettą, Karlovy Vary Symphony Orchestra, Śląską Orkiestrą Kameralną, Moravian Philharmonic Orchestra, Sinfoniettą Cracovią, Athens Philharmonia Orchestra czy London Classical Soloists. Reprezentował Polskę w dwóch edycjach International Masterclasses Berlin. Oprócz osiągnięć dyrygenckich ma na swoim koncie także sukcesy jako instrumentalista - jest dwukrotnym laureatem I nagrody na Konkursie Muzyki Dawnej w Leżajsku (2014, 2015). Swoje zainteresowania w grze na violi da gamba rozwijał, uczestnicząc w licznych kursach zagranicznych.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.