Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

– Usłyszałem, że Jaworzno nie powinno zachowywać się jak Kraków, który dyskryminuje samochody w centrum. Jasne, że Kraków jest większy, ale to nie znaczy, że nie mamy realizować miejskich aspiracji. Trzeba odpowiedniej skali działań, by nie strzelać z armaty do wróbla – mówił pięć lat temu prezydent Jaworzna Paweł Silbert.

Wcześniej mieszkańcy podczas warsztatów mówili o swoich oczekiwaniach wobec zmian np. na ul. Grunwaldzkiej, ale też dzielili się obawami. Prezydent nie chciał radykalnych działań, ale pomysłów. Podkreślał, że wszystko powinno dziać się stopniowo, żeby mieszkańcy przyzwyczaili się do zmian. – Powstanie miejskie centrum integracji transportu, planujemy zbudować velostradę i centrum przesiadkowe – wyliczał i podkreślał, że każde z tych działań, choć formalnie to osobne projekty, jest ze sobą ściśle powiązane.

Jaworzno bardzo się zmienia

Władzom Jaworzna trudno odmówić konsekwencji. Kto dziś pamięta, np. że przez miejski rynek prowadziła kiedyś droga krajowa nr 79? Albo że pełna samochodów ulica Mickiewicza stała się woonerfem, zanim o takich projektach zrobiło się głośno?

Na tym nie koniec. Przebudowano szereg innych ulic, by stały się bezpieczniejsze dla pieszych, a także kierowców. Zastosowano na nich liczne zwężenia, szykany, wyniesione skrzyżowania, różnego rodzaju nawierzchnie - wszystko po to, żeby samochody jeździły wolniej, a kierowcy byli bardziej uważni. W efekcie Jaworzno stało się sławne na całą Polskę, ponieważ okazało się, że zmiany przyniosły niesamowity efekt - przez wiele miesięcy nie było tu ani jednego śmiertelnego wypadku drogowego.

Miejskie Centrum Integracji Transportu w Jaworznie

Na wiele miejskich działań należy jednak patrzeć jak na zespół naczyń połączonych. Pierwsze z ważnych nowych miejsc w Jaworznie to Miejskie Centrum Integracji Transportu, które łączy w sobie parking dla rowerów Bike & Ride, drogi rowerowe oraz nowoczesne centrum przesiadkowe.

– Projekt polegał na kompleksowej przebudowie zintegrowanego centrum przesiadkowego, w ramach którego przebudowane zostały wiaty przystankowe wraz z zatokami, wybudowany został parking Park & Ride oraz Bike & Ride z zapleczem sanitarnym. Do użytku oddano również 11 km dróg dla rowerów, w tym pierwszą w kraju bezkolizyjną velostradę – dwupasmową drogę o długości 3 km dla rowerów, z kładkami i tunelem łączącym z MCIT największe osiedla – wyjaśniają miejscy urzędnicy.

Pierwszy element tego miejsca – wiaty przystankowe – ma łączną kubaturę ponad 3 tys. m sześć. przestrzeni pod zadaszeniem. Dzięki temu pasażerowie mają ochronę przed deszczem, słońcem i wiatrem, również podczas wsiadania do autobusów. Z kolei na zadaszonym parkingu rowerowym mieści się aż 300 jednośladów. Rowerzyści mają tu też do dyspozycji szatnie i prysznice. Zimą działa tu miejskie lodowisko.

Częścią tego projektu jest też parking dla 92 samochodów z zatoką dla taksówek, ulokowany przy hali widowiskowo-sportowej. Strop parkingu to tak naprawdę zielony skwer oraz miejsce przejścia i przejazdu rowerem.

Nie można też nie wspomnieć o pierwszej w województwie śląskim velostradzie, która umożliwia bezpieczny dojazd do centrum miasta rowerem i łączy się z innymi drogami rowerowymi, tworząc system dróg rowerowych. Ich pierwszy odcinek prowadzi od skrzyżowania ul. Aleksandra Puszkina z ul. Wita Stwosza do ronda Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, drugi łączy MCIT z Osiedlem Skałka oraz osiedlami Jeziorki i Ciężkowice. trzeci biegnie wzdłuż ul. Krakowskiej i pozwala na dojazd do wcześniej wybudowanych dróg rowerowych wzdłuż Obwodnicy Północnej, DK79 i DW903.

W Jaworznie nikt oczywiście nie zmusza nikogo do korzystania wyłącznie z rowerów. PKM Jaworzno cały czas inwestuje w nowe pojazdy. Elektryczne autobusy mają pantografy do ładowania akumulatorów przy ulicach miasta, dzięki czemu nie muszą wracać do zajezdni, gdy w akumulatorach kończy się prąd. Miasto utrzymuje też niskie ceny biletów. Roczny na całą sieć PKM Jaworzno kosztuje zaledwie 240 zł. W ten sposób władze Jaworzna chcą przekonać jeszcze większą liczbę mieszkańców do rezygnacji z samochodu w codziennych podróżach. Alternatywą jest wygodny, cichy i nowoczesny autobus albo własny rower. Miasto zarzuciło bowiem pomysł budowy sieci miejskich wypożyczalni rowerów.

Hala sportowa w Jaworznie

Inną inwestycją, którą zapowiedziano parę lat temu z nadzieją, że również zmieni wizerunek miasta, był remont Hali Widowiskowo-Sportowej w centrum Jaworzna. Zbudowano ją w 1995 roku, a projekt miał nawiązywać do słynnego Kapelusza z Parku Śląskiego, który zaprojektował Jerzy Gottfried. Nie udało się. Wszystkie miękkości i załamania oryginalnego i cenionego projektu Jerzego Gottfrieda zastąpiono mało finezyjnymi konstrukcjami, które miały utrzymać dach i zapewniać mu lekkość. W dodatku całość wybudowano z nie najlepszych materiałów. W efekcie hala, choć wrosła w krajobraz miasta, nie była jego ozdobą. Zmieniło się to jednak po remoncie. Projekt zmian przygotowała pracownia architektoniczna Mirosława Rąbalskiego z Gliwic.

Dziś hala ma nową elewację i świetliki na dachu. Nowa jest też instalacja elektryczna i przeciwpożarowa. Wewnątrz budynku wyremontowany jest też hol, który zyskał m.in. nową posadzkę, nowy jest też parkiet w głównej części hali. Odnowione zostały też toalety. Po zmianach na widowni może zasiąść 2 tys. osób, czyli o 700 więcej niż do tej pory. Prace związane z termomodernizacją, rozbudową i remontem hali kosztowały około 14 mln zł, z czego ponad 6 mln zł to unijna dotacja.

Jaworzno nie zapomina też o mniejszych inwestycjach, także tych realizowanych z budżetu obywatelskiego. Jedną z nich jest pumptrack, który powstał przy hali. Budowa kosztowała 398 tys. zł.

Miasta Idei w Jaworznie. Od pomysłu do projektu

Pięć lat temu po raz pierwszy zorganizowaliśmy Miasta Idei w Jaworznie. Od tego czasu kilka razy gościliśmy w tym mieście i rozmawialiśmy o zachodzących zmianach. Mieszkańcy, eksperci i urzędnicy dzielili się pomysłami, każda była szeroko dyskutowana. 

Kolejnym etapem były liczne miejskie inwestycje. Teraz przyszedł czas, by sprawdzić, jak dyskusje zmieniły się w działanie i jak wpłynęły na miasto. Dlatego 9 czerwca zamiast zwyczajowych warsztatów zorganizujemy spacer po mieście. Mamy tylko pięć wolnych miejsc (zapisy na maila: przemyslaw.jedlecki@agorapl. Prosimy o zabranie maseczek i zachowania w czasie spaceru dystansu 1,5 metra). Początek spaceru o godz. 10.

Następnie odbędzie się debata prezydentów miast regionu, którzy podzielą się swoimi doświadczeniami z przeprowadzania dużych zmian w mieście i partycypacji społecznej. Rozmowa rozpocznie się o godz. 14 i będzie transmitowana w sieci. Naszymi gośćmi będą: Paweł Silbert, prezydent Jaworzna, Marcin Bazylak, prezydent Dąbrowy Górniczej, Arkadiusz Czech, burmistrz Tarnowskich Gór, oraz Andrzej Dziuba, prezydent Tychów. 

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.