Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Za złą jakość powietrza w naszym kraju i województwie odpowiada przede wszystkim spalanie śmieci i najgorszej jakości opału w domowych, często przestarzałych piecach. Statystyki są alarmujące. Oddychamy najbardziej zanieczyszczonym powietrzem w całej Unii Europejskiej, a na opracowanej przez Światową Organizację Zdrowia liście miast z najgorszą jakością powietrza nie zabrakło tych z naszego kraju i województwa.

Statystyczny mieszkaniec Unii Europejskiej z powodu zanieczyszczeń żyje o około osiem miesięcy krócej, a Polak o 10 miesięcy. Pyłem zawieszonym PM10 jest zanieczyszczone 70-80 proc. terytorium Polski. Rakotwórczym benzo(a)pirenem – 90 proc. kraju. Według GUS nasze województwo jest jednym z trzech z najwyższą umieralnością z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego. To ponad 490 zgonów na 100 tys. osób. To o 10 proc. więcej od średniej krajowej. Z danych Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami wynika, że niska emisja, czyli opalanie domów i mieszkań węglem i złej jakości opałem w przestarzałych paleniskach, jest źródłem aż ponad 52 proc. emisji pyłów PM10.

Nabór wniosków rozpoczęty

Od dawna mówi się, że aby to zmienić, potrzebne są nie tylko zdecydowane działania w kierunku wyeliminowania z rynku najgorszego paliwa, ale przede wszystkim wsparcie finansowe na ogromną skalę. Przewiduje je przygotowywany od miesięcy przez rząd program Czyste Powietrze.

Przypomnijmy, że porozumienie w sprawie realizacji programu 7 czerwca w Kancelarii Premiera podpisali szefowie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz 16 wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i Banku Ochrony Środowiska. To te instytucje będą odpowiedzialne za to, aby do Polaków popłynęły pieniądze, dzięki którym wszyscy mamy oddychać czystszym powietrzem.

Z fazy zapowiedzi program wszedł już w fazę realizacji. Od 19 września Polacy mogą składać wnioski o dofinansowanie inwestycji realizowanych w ramach programu do wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Mieszkańcy naszego regionu mogą to zrobić w Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. – Programem Czyste Powietrze dajemy szansę Polakom na wymianę przestarzałych źródeł ciepła w swoich domach. Dzięki temu, że program działa kompleksowo, przeprowadzimy nie tylko termomodernizację 3 milionów domostw. Przede wszystkim zyska na tym stan środowiska naturalnego, dzięki ograniczeniu emisji pyłów – wyjaśniał Henryk Kowalczyk, minister środowiska, zapowiadając uruchomienie naboru wniosków.

Otworzą biuro terenowe

Aby ułatwić mieszkańcom dostęp do programu oraz poszerzyć ich wiedzę na jego temat, Ministerstwo Środowiska przygotowało cykl spotkań mających charakter edukacyjny i informacyjny. W województwie śląskim takie spotkania odbywają się od pierwszych dni września. Prelegentami na nich są eksperci z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Przedstawiciele funduszu dotarli już do wielu miejscowości w naszym regionie.

O korzyściach wynikających z programu Czyste Powietrze Tomasz Bednarek, prezes WFOŚiGW, mówił m.in. 18 września na spotkaniu z dziennikarzami w Bielsku-Białej. – To pierwszy tak duży program w skali kraju, który kompleksowo ma rozwiązać problem smogu. To 103 miliardy złotych przeznaczone w ciągu 10 lat na wymianę źródeł ciepła, na docieplenie ścian czy wymianę okien. W ramach tego programu właściciele lub współwłaściciele domów jednorodzinnych będą mogli uzyskać dofinansowanie nawet do 90 proc. kosztów kwalifikowanych – mówił prezes Bednarek.

Podkreślał, że bardzo ważne jest, aby m.in. w obliczu realizacji tego programu wojewódzki fundusz był jak najbliżej wszystkich mieszkańców regionu.

– Dlatego podjęliśmy decyzję, aby wojewódzki fundusz był obecny także w Bielsku-Białej. Jeszcze kilka lat temu miał tutaj swój oddział. Uruchamiając program Czyste Powietrze, chcemy wrócić do tych tradycji i otworzyć tutaj biuro terenowe, aby mieszkańcy Podbeskidzia i Śląska Cieszyńskiego nie musieli szukać nas gdzieś daleko w Katowicach, ale tutaj na miejscu mogli znaleźć wszelkie informacje na temat tego programu – mówił prezes Bednarek.

Za inicjatywę wyjścia funduszu do ludzi, poza swoją siedzibę, podziękował Przemysławowi Drabkowi, członkowi rady nadzorczej WFOŚiGW. Mówił, że to dzięki jego wnioskowi w ciągu miesiąca przy ul. Legionów w Bielsku-Białej zostanie otwarte biuro terenowe funduszu.

Drabek dziękował zarządowi wojewódzkiego funduszu za to, że przychylił się do tej propozycji. – To jest niezwykle istotny moment. Bielsko-Biała wraca na mapę województwa jako partner dla funduszu przez to, że wraca tutaj biuro i będziemy mogli w nim pracować z mieszkańcami naszego miasta, ziemi żywieckiej i cieszyńskiej. Dziękuję, że ta decyzja zapadła w przededniu uruchomienia naboru wniosków w programie Czyste Powietrze, bo to niezwykle ważne dla mieszkańców, aby mogli tutaj podejść, zadać pytania i rozwiać swoje ewentualne wątpliwości związane z wprowadzaniem tego programu – mówi Drabek.

Dodał, że wszyscy mają świadomość, iż problem smogu jest nierozwiązany od lat. – Przeznaczenie teraz tak dużych środków na walkę z tym zjawiskiem m.in. na naszym terenie jest dobrym otwarciem. Dlatego cieszę się też z decyzji o uruchomieniu biura w Bielsku-Białej. Zależy mi na tym, aby jak najwięcej mieszkańców subregionu południowego naszego województwa mogło skorzystać z tego dofinansowania, bo wpłynie to na poprawę jakości powietrza w naszym regionie – dodał Drabek.

Program „Czyste Powietrze”

Podstawowym celem rządowego programu „Czyste Powietrze” jest poprawa efektywności energetycznej istniejących domów jednorodzinnych poprzez gruntowną termomodernizację i wymianę palenisk. Aby móc zrealizować jego założenia, Ministerstwo Środowiska we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotowało specjalny pakiet wsparcia dla mieszkańców kraju. Szczególna rola w tym kontekście dotyczy Śląska, gdzie działania programu są najbardziej potrzebne.

Program ma zachęcić Polaków do działań ograniczających emisję szkodliwych dla zdrowia i środowiska zanieczyszczeń powietrza przez domy jednorodzinne. Koncentruje się na wymianie starych pieców i kotłów na paliwo stałe, termomodernizacji budynków jednorodzinnych oraz efektywnym zarządzaniu energią w gospodarstwach domowych, co pozwoli zmniejszyć ilość zużywanej energii cieplnej i uzyskać rzeczywiste oszczędności finansowe. Zyska na tym również stan środowiska naturalnego dzięki ograniczeniu emisji pyłów, gazów cieplarnianych i innych substancji.

Z programu mogą skorzystać osoby fizyczne, właściciele domów jednorodzinnych oraz osoby posiadające zgodę na rozpoczęcie budowy takiego budynku.

Program „Czyste Powietrze” będzie realizowany w latach 2018–2029. Jego budżet opiewa na 103 mld zł – 63,3 mld zł w formie dotacji oraz 39,7 mld zł w formie pożyczek zwrotnych. W skali kraju szacuje się, że ok. 3 mln gospodarstw domowych zostanie objętych programem, z czego ok. 560 tys. gospodarstw domowych z terenu województwa śląskiego.

Wysokość przyznanej dotacji będzie zależeć od dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym. Osoby zainteresowane mogą liczyć na pokrycie od 30 do 90 proc. kosztów kwalifikowanych inwestycji, których minimalna wartość wynosi 7 tys. zł, a maksymalna – 53 tys. zł.

Za realizację programu dla mieszkańców naszego regionu odpowiada Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.

Wojewódzki fundusz uruchomił specjalną infolinię. Pod numerem 32 603 22 52 można uzyskać informacje na temat programu. Dodatkowo uruchomiono specjalną skrzynkę e-mail: czystepowietrze@wfosigw.katowice.pl.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.