lekcje śląskiego

  • Pogodomy se po ślonsku. Knif z ajchnionym krziżykym

    Nawet niy momy pojyncio, jak srogo moc mo jedyn "ajchniony" (tyż "ajchniynty" - skrzywiony) krziżyk. Cołki "knif" (trik) polego na tym, coby wiedzieć, przi kym go postawić. Niy może to być żodyn "fołglik" (ptaszek), toż niy noleży przi urnie robić żodnych "konsztikow" (sztuczek), ino szkryflnońć i "ruk-cuk" (szybko) wciepnońć do "kastle" (skrzynki).

    11-10-2019 06:42
  • Pogodomy se po ślonsku. Kolidupa i jonczki z banie

    Durch godomy ło smrodlawym lufcie, nelonowych bojtlach i plastikowych bawidkach. Bo za "pora" (kilka) lot bydzie z tego srogi "gift" (trucizna), toż sami na siebie kryncymy bic.

    27-09-2019 06:15
  • Pogodomy se po ślonsku. Fucinka i erika w sztrołzaku

    Łosprowiałach Wom łostatnio jake buchy cytali za staryj Polski nasze starziki abo łojce. A przeca niy spomniałach ło gryfny frelce Fucince. Niy przinios jom żodyn bocoń, niy znodli jom tyż w kapuście, ale wziyna sie łona z "tintynfleka" (plany atramentu, kleksa).

    22-09-2019 20:11
  • Nasz głos jest wiela wert i niy mogymy go dać jakymuś lebrowi

    Kożdy cowiek, Ślonzok tyż swoj rozum mo i niy do sie belecym "zbamońćić" (kokietować). Co inkszego jak ftoś mo jakegoś "liplinga" (ulubieńca) i wiy wiela łon jes wert. Nasz głos tyż jes wiela wert i beztoż niy mogymy go dać jakymuś "lebrowi"

    08-09-2019 16:02
  • Pogodomy se po ślonsku. Parada i wersalske basoki

    Kej na Ślonsku we 1922 roku nastoła "zwolo" (swoboda) i prziszła Polska, to nasi "starziki" (dziadkowie) wielce sie "radowali" (cieszyli). Ale inkszych już wtynczos "mierziyła" (irytowała) nasza godka. I beztoż ksionc prałat Jan Kapica pedzioł jym na tyski "farze" (probostwie): "My Ślązacy nauczymy się od Was, kochani bracia Polacy z innych dzielnic, ładnie mówić, Wy zaś nauczycie się od nas ładnie pracować".

    11-08-2019 13:41
  • Pogodomy se po ślonsku. Klaskoce i plackorze we fuzlapach

    Nogle i ci kerzi nami "reskiyrujom" (rządzą), i ci kerzi by tego pragli "łocucli" (oprzytomnieli) i jak downi takich "wywołanych" (znanych, sławnych) ludziow ze świyckom trza było szukać, terozki wszyndy jich połno. Coroz ciynży sie łod nich "łobegnać" (opędzić).

    26-07-2019 08:02
  • Pogodomy se po ślonsku. Rajza fort i na Lipiny

    Kaj te casy, jak cowiek był mody i cekoł, coby w Boże Ciało "gichało" (lał deszcz), bo wtynczos niy było procesje i szło zdonżyć na "Bonanza" abo "Zorro" w telewizorze. Te gizdy komunisty chciały, żeby w kościele i na procesji było mało ludzi, toż probowali abo jich "zbamońcić" (ogłupić), abo straszyć, że stracom "sztela" (stanowisko).

    28-06-2019 11:13
  • Pogodomy se po ślonsku: Balandrowanie i sztopowanie filipa. Jak sobie radzić w upały

    Zrobiyła sie "hica" (inacy "donc" - upał) i to tako, że niykerym myli sie na dychaniu, a kej przyńdom "pora" (kilka) krokow, to zacynajom "fuceć" (dyszeć, sapać) choćby "damfmaszyna" (maszyna parowa).

    14-06-2019 07:07
  • Pogodomy se po ślonsku: Hotyntoty, szajbki i rolery

    Kej naroz na jednym "placu" (miejscu) zebiere sie kupa ludzi, to godomy, że jes "ciźba" abo "presa" (tłok). A jak łoni potym "kajsik" (gdzieś) "ciongnom" (podążają), to padomy, że idom choćby na "pońć" (pielgrzymkę). "Trefiyłach" (spotkałam) takich i to wcale niy na drodze do Piekor, ale na Muchowiec.

    31-05-2019 06:23
  • Pogodomy se po ślonsku: Z rynkom w nachtopie

    Downi "szkolorze" (uczniowie) mieli tabulka i rysik abo "konsek" (kawałek) drotu, a na "frisztik" (śniadanie) do "szule" (szkoły) brali "ponka" (jabłko) i "klapsznita" (kanapka) z "fetym" (smalcem). Dzisioj niy muszom nawet nosić "buchow" (książek), a wszyndy som "sztandy" (stoiska) ze zdrowym "jodłym" (jedzeniem). "Ino" (tylko) jedno łostało jak kedyś - bez "rechtora" (nauczyciela) sie niy łobyńdzie.

    02-05-2019 07:00
  • Pogodomy se po ślonsku. Palma mogła mieć piyńć zortow zielska, bo Ponjezusek mioł tela ranow

    Casym "familii" (rodzinie), nawet w "Srogym" (Wielkim) Poście, "przitrefi" (przydarzy) sie "radośnik". Tak downi godali na krzciny "beztoż" (dlatego), że wszyscy sie "radowali" (cieszyli) z "bajtla" (dziecka) kere noleżało już niy "ino" (tylko) do "łojcow" (rodziców), ale tyż do Ponbocka.

    12-04-2019 10:36
  • Pogodomy se po ślonsku. Stacyje i Zielony Gustlik

    Wiosna już "kuko" (zagląda) zza "winkla" (rogu) i przed Wielkanocom ze wszyskym muszymy podonżyć. Trza iś na "stacyje" (drogę krzyżową), "wyciepnońć" (wyrzucić) "habozie" (śmieci, graty), co my je "sztaplowali" (gromadzili) cołko zima, "wypucować" (wyczyścić) "dynkmale" (pomniki) na cmyntorzu, "przirychtować" (przyszykować) "jodło" (jedzenie) i "gyszynki" (prezenty) łod "hazoka" (zajączka).

    30-03-2019 20:56
  • Pogodomy se po ślonsku Byncin z plompy i sznitomaty

    Kożdy cośik "fajruje" (świętuje). Momy fajery kościelne, państwowe i swojske - "gyburstag" (urodziny), piyrszo "pynzyjo" (emerytura), "ajnwajong" (parapetówkę) skuli nowy "kwatyry" (mieszkania) abo skisz "erbowizny" (odziedziczenia) "chałpy" (domu).

    08-03-2019 07:33
  • Pogodomy se po ślonsku. Forszus z konzomkow i kreplownie

    "Durch" (ciągle) "wynokwiajom" (wymyślają) cosik nowego. Może to być "pulwer" (proszek), kery som piere "poflekowane" (poplamione) "łachy" (ubrania), "buchy" (książki), kere "godajom" (mówią), abo "tortynsztiki" (ciastka z kremem) z "filongym" (nadzieniem) niy z tego świata. A "krom" (prócz) "konditoryjow" (cukierni, ciastkarni) momy "kreplownie" (pączkarnie).

    23-02-2019 17:01
  • Pogodomy se po ślonsku: Knif na poświyncony pecynek

    No i wykrakali! Kożdy mie napominoł, cobych "dowała pozor" (uważała), bo jes "kełsko" (ślisko) i moga "ujechać" (poślizgnąć się). "Styknył" (wystarczył) momynt i "lizłach" (przewróciłam się). Niywiela brakowało, a łominyłoby mie świyncynie gromnicki, ściskanie garła i piecynie "pecynka" (bochenka) chleba świynty Agaty.

    04-02-2019 20:17
  • Pogodomy se po ślonsku. Kery machlyrz to spiytnościył?

    Tak sie "aszymy" (chwalimy) tom naszom godkom, a nikerzi, jak "ino" (tylko) jom posłyszom, to zarozki majom "ajchniynty" (wykrzywiony) "dziób" (twarz), choćby "cyckali" (ssali) cytrona abo jich "gybis" (sztuczna szczęka) "cis" (uwierał). A niyroz nawet niy wiedzom, że tyż godajom po ślonsku.

    26-01-2019 17:09
  • Pogodomy se po ślonsku. Koksioki na siaroński mroz

    Na siaroński mroz "gorki" (gorący) "tyj" (herbata) z cytronom, a nawet z "gorzołkom" (wódką, ponoć nojlepszy jes rum - wtynczos momy tyj ze "sztromym" - prądem) niy styknie.

    13-01-2019 18:36
  • Pogodomy se po ślonsku: Maras, śmiyra i rajza "na łebka"

    Na wszysko "idzie" (można) z casym "nabadać" (przyzwyczaić się). No i my nabadali na tyn "maras" (brud, błoto, nieporządek), sadze, śmierdzoncy "luft" (powietrze).

    16-12-2018 20:10
  • Pogodomy se po ślonsku. Srumbikym, forom abo szłapcugym

    Na sama Barborka śjechały do Katowicow "auslyndry" (obcokrajowcy) na "byzuch" (z wizytą), coby nom wongel wybić z gowy. Wszysko "beztoż" (dlatego), żeby "luft" (powietrze) niy był smrodlawy, bo ani ludzie, ani "stromy" (drzewa) tego niy szczimiom. "Styknie" (wystarczy) "wejrzeć" (spojrzeć) bez łokno, coby nic niy widzieć, abo "pora" (kilka) razy se dychnońć, coby "kucać" (kaszleć) cołki dziyń.

    07-12-2018 09:27
  • Pogodomy se po ślonsku. Fynikfikry i fana na stromie

    "Skuli" (z powodu) tego "fajrowanio" (świętowania), a tak po prowdzie to skisz "fany" (flagi, sztandaru, chorągwi) "mory mie brały" (straciłam cierpliwość). Bo choć, jak inksze Ślonzoki, niy mom w "modzie" (zwyczaju) wywiyszać fany, to niy zrobić tego na taki "gyburstag" (urodziny) byłoby "gańba" (wstyd).

    17-11-2018 18:04
  • Pogodomy se po ślonsku: Windbojtle i kukanie do ańfartow

    Myślałach, co mi sie "ino" (tylko) zdowo, ale terozki już wiym na "zicher" (100 procynt), że nikerym sie rozum w "śmiyrkyjza" (tyż: "szmiyrkyjza" - ser do smarowania) łobroco. To taki nasz "auzdruk" (powiedzonko) i tak zawdy godali starzik "Jorg" (Jerzy) ło "gupielokach" (idiotach) abo kej chcieli komuś "nazdać" (nawymyślać).

    12-11-2018 17:53
  • Pogodomy se po ślonsku: Mryngate galoty z bontkym

    Kamratka "dała mi skozać" (powiadomiła mnie przez kogoś), co mom ś niom iś do "warynhałzu" (domu towarowego), bo chce se "sprawić" (kupić) "mantel" (płaszcz). Mioł być z "futrowkom" (podszewką), "watelinom" (watolina - gruba dzianina ocieplająca) i "mołt" (beżowy), coby ji pasowoł do "huta" (kapelusza), "taśki" (torebki) i "szczewikow" (butów) na "szpekzoli" (tzw. słoninie - grubej podeszwie).

    13-10-2018 21:08
  • Nojwiynksze welowanie było u nos w 1921 roku, a jak bydzie teroz?

    Niy muszymy sie "sztiglować" (stroić) ani kupować biletow do tyjatru, bo tyjater, i to taki z "binom" (sceną) i "szałszpilerami" (aktorami), momy na kożdym kroku. Cowiek cuje sie keby na "romlu" (odpustowym kiermaszu), kaj kożdy go "wochli" (kusi) na swoj "sztand" (stoisko) i "bamońci" (kokietuje). Ale "bamońcić" to tyż godać łod rzecy i tukej nawet to "sztimuje" (pasuje).

    28-09-2018 09:30
  • Pogodomy se po ślonsku. Pulanie w charpyńciach

    Zrobiyło sie "gorko" (gorąco) i "hica" (upał) niy łodpuszco. Niykerzi majom w "robocie" (pracy) "hicyfraj" (wolne z powodu upału), inksi dostowajom za darmo "zelter" (wodę sodową). Na "sztandach" (straganach) już downo "idzie" (można) kupić "augustki" (tyż "jakubowki" - papierówki) i jagody. A "frelki" (panienki) "łoblykajom" (ubierają) "kwiotkowane" (w kwiatowe wzory) "szaty" (sukienki) i to jym "fest" (bardzo) "leje" (pasuje).

    10-08-2018 10:13
  • Pogodomy se po ślonsku. Fodehauzy, hinterhauzy i futermyloki

    Niydowno "trefiyłach" (spotkałam) "Walaszcyno" (panią Walaszek), kero sie "poasiyła" (pochwaliła), że "przekludziyła" (przeprowadziła) sie z "hinterhauzu" (oficyny, tylnego domu) do "fodehauzu" (przedniej, reprezentacyjnej części kamienicy). I choć poszła z dwoch "izbow" (pokoi) na "ańcla" (jednoizbową kawalerkę), to i tak "sztajgła" (awansowała). "Wajała" (narzekała) "ino" (tylko) na to, co na chałpie niy ma świyntego Krzisztofa.

    27-07-2018 12:12
  • Pogodomy se po ślonsku: Duperszwance, balakwastry i auzdruki

    Za bajtla jedni "szpicowali dakle", drudzy "morchle", a inksi uszy (wytężali słuch), jak "łojce" (rodzice) godali po cichu abo po niymiecku.

    06-07-2018 06:51
  • Pogodomy se po ślonsku. Śtyry K i babske fachy

    Za Niymca dlo kożdy porzonny kobiyty nojważniyjsze były: Kinder, Kueche i Kirche - "bajtle" (dzieci), kuchnia i kościoł. "Wynokwiył" (wymyślił) to cysorz Wilym II i na Ślonsku wszyscy sie tego czimali. A co ze "starymi frelami" (starymi pannami), "zowitkami" (pannami z dzieckiem) abo tymi po "szajdongu" (rozwodzie)? Musiały iś do "roboty" (pracy).

    15-06-2018 10:33
  • Pogodomy se po ślonsku. Fidryna na drajracie

    Jak mie coś "latoś" (w tym roku) łozjedzie, pewnikym bydzie to "koło" (rower). Bo ledwo "wyleza" (wyjdę) z "chałpy" (domu), na kożdym kroku mijajom mie ludzie na kołach. Wszyscy to kwolom, a już nojbarzi "dochtory" (lekarze). Ale te cyklisty "gzujom" (pędzą) keby jakeś "szuse" (raptusy) po chodniku, a jo "ponknońć" (cofnąć, usunąć) sie "gibko" (szybko) niy "poradza" (potrafię). Choć kedyś godali, że nojgorszo "gańba" (wstyd) jes wtynczos, jak kogoś przejedzie "belowa" (beczkowóz do opróżniania szamba).

    11-05-2018 13:27
  • Pogodomy se po ślonsku. Habichty, co sie kocom

    Niywiela brakowało, a "chyciyłabych się" (weszłabym w konflikt) z jednom kamratkom. A poszło ło nasz ślonski żur. Ale jakżech "zmiarkowała" (zorientowałam się), co "skuli" (z powodu) żuru jedna kobiyta z Bytonia "zawarli" (zamknęli) do "herestu" (więzienia), zaroz mi sie "tuplikowanio" (tłumaczenia) łodechciało, bo przeca kożdy może godać na to, co jodo, jak mu sie "ino" (tylko) podobo.

    20-04-2018 09:12
  • Pogodomy se po ślonsku. Gregorjanki, betlowanie i muzyjum u Beruski

    "Na świyntego Grzegorza idzie zima do morza". Tak godali, ale cy łona "latoś" (w tym roku) ło tym wiy? Gregorjankow już żodyn niy "fajruje" (świętuje), "rechtory" (nauczyciele) niy chodzom po "fechcie" (prośbie), a ło mszach gregorjańskich tyż mało fto pamiynto.

    09-03-2018 10:37
  • Pogodomy se po ślonsku. Wielkopostne sztuchanie

    To musioł ftoś "zaheksować" (zaczarować, "heksa" to czarownica), bo bydymy mieć "latoś" (w tym roku) "srogo" (wielka) "haja" (awantura), kej zacnom sie "prać" (bić) "faszing" (karnawał) z postym. Bo fto to widzioł, coby w jedyn dziyń przipodały Popielec i Walyntynki.

    09-02-2018 10:18
  • Pogodomy se po ślonsku. Beranie ło berze i kałguminie

    Fto niy nawiedziył kościelnych betlyjkow, to już jes "po ptokach" (za późno). Downi na Matka Bosko Gromnicno wszysko musiało być "poschroniane" (pochowane). U jednych "gojiki", a u inkszych "kristbaumy" (choinki) "wyciepowało" (wyrzucało) sie na "hasiok" (śmietnik) abo "hajcowało" (paliło) niymi w kachloku. Prastarzik "Wicek" (Wincenty) strugali ś nich "rogolki" (tyż "fyrlaczki" - mątewki), ale teroz to sie żodnymu niy "werci" (opłaca).

    02-02-2018 09:13
  • Pogodomy se po ślonsku: Kopfszus i ciotcyn Erwaś

    Ani my sie łobejrzeli, kej "pizła" (stuknęła) nom setka, bo to jes setno "tajla" (część) naszy ślonski godki. "Cajtongowy" (gazetowy) godki, ale niy "ino" (tylko). Zaclimy spominać stare dzieje, mode lata, "łostomajte" (rozmaite) "ausdruki" (powiedzonka), coby potym "poradzić" (potrafić) godać "na cołki karpyntel" (na cały regulator, głośno) i pokozać "auslyndrom" (nietutejszym), jak to "gryfnie" (pięknie) być Ślonzokym.

    19-01-2018 06:56
  • Pogodomy se po ślonsku. Sznupetla dlo zapomliwych

    Coby wszysko "spamiyntać" (zapamiętać), cowiek by musioł mieć "łeb" (głowę) jak "elefant" (słoń). Beztoż noszymy w "taśce" (torebce) "notice" (notesy) abo "glinglace" (dzwonki) w telefonach dowajom nom znać, co noleży zrobić. Downi tego niy było, a moj tatulek wionzoł se "knołtel" (węzeł) na "sznupetli" (tyż "taszyntuchu" - chusteczce do nosa).

    15-12-2017 11:45
  • Pogodomy se po ślonsku. Nikisz dynkmalym, a Barborka erbowiznom

    Naucylimy sie "łochowować" (dbać, szanować) nasza "erbowizna" (dziedzictwo) - stare fotografie, "libysbrify" (listy miłosne), "kantycki" (zbior kolyndow i pastorałkow), kere były w naszy familii łod downa, "starcyne" (babcine) korole i "starzikowo" (dziadkowa) karbidka, bo som dlo nos "wiela wert" (dużo warte). "Flyjgujymy" (pielęgnujemy) tyż nasze "fajery" (święta, uroczystości), godka, a teraz prziszeł cas na Barborka.

    01-12-2017 09:16
  • Pogodomy se po ślonsku. Rzykanie na pociorkach i Goldwasser

    Jak ftoś sie wielce nerwowoł, to u nos godali, co mo nerwy "jak giszyserby" (koncern Spadkobierców Gieschego). Była to "srogo" (duża) fyrma, do kery noleżało wszysko dokoła. Niy "ino" (tylko) huty i "gruby" (kopalnie), ale tyż chałpy, pola, a nawet lasy ("Gieschewald" - las Gieschego). Toż coby sie z tych nerwow łopamiyntać, nojlepi "porzykać" (pomodlić się) rożaniec.

    08-10-2017 18:37
  • Pogodomy se po ślonsku. Korbflasza, gerglas i robiymy wino

    Łosprowialimy niydowno ło kartoflach i zaroz dostałach "cips" (smak) na kartoflane placki, take "posute" (posypane) cukrym. Niy twało dugo, jak łodezwała sie moja "galynblaza" (woreczek żółciowy), tożech wiela niy pomaszkyciyła. Ale przeca niy samymi kartoflami Ślonzok zawdy żył.

    15-09-2017 09:03
  • Pogodomy se po ślonsku. Klapacki i żdrzałe łogorki

    Wszyscy radzi jodajom łogorki kiszone w "bonclokach" (glinianych garnkach) abo w beckach. A nojlepsze som te, przedowane na łodpuście u świynty Anny na Nikiszu. Jak sie tam "trefiymy" (spotkamy), to Wom pokoża "sztand" (stoisko) kaj je "idzie" (można) kupić. A że łogorki som terozki "żdrzałe" (tyż "zdrzałe" - dojrzałe) i tonie, beztoż momy sezon łogorkowy.

    21-07-2017 18:05
  • Pogodomy se po ślonsku. Godka na binie

    Godać to niy "gańba" (wstyd), gańba to niy godać. A już jak ftosik godać "poradzi" (potrafi), jes to jego łobywatelski, ślonski łobowionzek i "wiela" (ile) przi tym uciechy, spominkow i kajby my sie niy "trefiyli" (spotkali), zarozki cujymy sie jak w doma. Tak tyż było w ślonskym muzyjum jak "skuli" (z powodu) ty naszy godki łodprawialimy "srogo" (wielka) "fajera" (uroczystość).

    30-06-2017 10:12
  • Potrzebujesz wihajstra do godki? To musisz tu być

    Premiera książki "Wihajster do godki" 22 czerwca o godz.18 w Muzeum Śląskim przy ul. T. Dobrowolskiego w Katowicach

    19-06-2017 17:58
Tematy ważne dla Katowic
Magazyn Kuchnia
Tematy
Miejsca
Praca
Wybory parlamentarne 2019
Wybory parlamentarne 2019
Więcej tematów - Katowice
Wiadomości z Katowic
Magazyn Katowice
Imprezy w Katowicach
Sport w Katowicach